Warmte Uitvoeringsplan Ospel

1.Samenvatting

Voor je ligt het Warmte Uitvoeringsplan voor Ospel. Woningen worden nu nog verwarmd met aardgas, maar in de toekomst wordt aardgas vervangen door duurzame warmtebronnen. Dit plan kijkt vooruit naar de nabije toekomst: de komende vijf jaar. Het plan geeft handvatten om jouw woning te verduurzamen. Wat kun je doen en waar moet je beginnen? De gemeente wil ervoor zorgen dat je op jouw eigen tempo en met de juiste ondersteuning kunt overstappen. De belangrijkste stap in het plan, is het zo goed mogelijk isoleren. Dat is de basis om de overstap naar duurzame warmte te kunnen maken. De overgang van aardgas naar duurzame warmtebronnen wordt de Warmtetransitie genoemd.

Gemeente Nederweert heeft onderzocht wat nodig is om de woningen in Ospel klaar te maken voor de toekomst en welke hulp inwoners daarbij nodig hebben. Er is onder andere gekeken naar de sociale, technische en financiële opgave in het dorp. Je hebt hier als inwoner van Ospel over mee kunnen denken en jouw ideeën met de gemeente kunnen delen.

Er is een meedenkgroep gevormd. Deze groep bestond uit 12 betrokken inwoners. Zij hebben zich aangemeld nadat de gemeente een oproep deed via brieven en de lokale krant. Deze groep dacht mee over de inhoud van dit Warmte Uitvoeringsplan en over hoe andere inwoners erbij betrokken kunnen worden.

Dit Warmte Uitvoeringsplan is het resultaat van het onderzoek en de inbreng van de meedenkgroep en andere inwoners die hun mening hebben gedeeld. Het plan beschrijft:

1. De huidige situatie in Ospel
2. Een plan van aanpak voor de komende jaren
3. De voordelen van het verduurzamen van uw woning
4. De technische mogelijkheden
5. Waar rekening mee te houden, praktisch maar ook financieel

Gemeente Nederweert gaat samen met de meedenkgroep, inwoners en partners aan de slag om Ospel klaar te maken voor een toekomst met duurzame warmte. De komende jaren worden inwoners gestimuleerd om hun woning te isoleren en eventueel al verdere stappen te zetten waar mogelijk. Deze stappen zijn goed voor het klimaat en verhogen het wooncomfort, maar helpen daarnaast ook om te besparen op “stookkosten” en op termijn dus om geleidelijk de overstap naar duurzame warmte te maken. De gemeente organiseert samen met partners meerdere momenten om inwoners te informeren en verder te helpen. Tussentijds en na vijf jaar wordt met de inwoners van Ospel bekeken hoe staat het ervoor en hoe nu verder.

2.Inleiding 

Context

In het Nationale Klimaatakkoord is afgesproken dat alle Nederlanders in 2050 helemaal aardgasvrij wonen. Dat betekent dat alle woningen in de toekomst op een duurzame manier verwarmd worden. Gemeente Nederweert heeft in 2021 de Transitievisie Warmte (TVW)¹ opgesteld. In dit document staat in grote lijnen aangegeven hoe de afspraak uit het Klimaatakkoord nagekomen kan worden en dus het doel bereikt kan worden. De volgende stap is om met en voor elk dorp een Warmte Uitvoeringsplan te maken. Hierin staan meer details over de te nemen stappen en de middelen die gebruikt kunnen worden om de afspraak na te komen.

In de Transitievisie Warmte is ook onderzocht welk dorp het meest geschikt is om te starten met de geleidelijke overgang naar duurzame warmte. Hiervoor is samen met partners uit de gemeente gekeken naar welke factoren invloed hebben op de warmtetransitie en naar de mate van invloed (weging) die deze factoren hebben. Hierbij kwam Ospel naar voren als meest geschikte kandidaat om mee te starten.

Betrokken partners

Dit Warmte Uitvoeringsplan is een product van de gemeente, inwoners en partnerorganisaties, zoals de woningcorporaties en energiecoöperatie Zuidenwind. Tussen juni 2024 en oktober 2025 zijn gesprekken gevoerd met inwoners, belangrijke sleutelfiguren binnen het dorp en partners die een belang hebben of mee willen werken in het ontwikkelen van dit Warmte Uitvoeringsplan. Het doel van deze gesprekken was om een beter beeld te krijgen van Ospel en te weten wat er speelt.

Er is gesproken met:

• Enexis: als netbeheerder aangesloten binnen dit project.
• Woonik: Eigenaar (sociale) huurwoningen in Ospel.
• Wonen Limburg: Eigenaar (sociale) huurwoningen in Ospel.
• Dorpsraad Ospel: Een groep inwoners die zich inzet voor de toekomst en leefbaarheid van Ospel.
• Duurzaam Bouwloket: Het energieloket van Nederweert: een digitale plek (website) waar inwoners terecht kunnen voor vragen over verduurzaming.
• Energiecoaches Zuidenwind: Vrijwilligers die zich inzetten om inwoners te ondersteunen bij verduurzaming van hun woning.
• Regisseurs Leefbaarheid Gemeente Nederweert: Ambtenaren van de gemeente die aanspreekpunt zijn voor inwoners met betrekking tot het verbeteren van de leefbaarheid binnen de gemeente.

Wat beschrijft dit Warmte Uitvoeringsplan?

Dit Warmte Uitvoeringsplan beschrijft het proces dat de gemeente samen met inwoners en betrokken partners heeft doorlopen, de concrete doelstellingen, resultaten en afspraken die hieruit zijn voortgekomen. Het bevat stappen die de inwoners van Ospel kunnen doorlopen om zich voor te bereiden op een toekomst met duurzame warmte.

Dit plan biedt inwoners:

• Handelingsperspectief: concrete acties om de woning toekomstbestendig te maken, zoals isolatie en (hybride) warmtepompen.
• Ondersteuningsaanbod: beschikbare middelen en begeleiding (subsidies, leningen, advies aan huis) om te helpen met energiebesparing en verduurzaming.
• Planning en acties: een tijdlijn met de te nemen stappen en de partijen die hierbij ondersteunen en begeleiden.

3.Beschrijving van het gebied

Fysieke kenmerken

De gemeente heeft in overleg met de meedenkgroep bepaald welk deel van Ospel in het plan wordt opgenomen. Dit is het focusgebied en is te zien in de afbeelding hieronder. Binnen dit gebied bevinden zich woningen die veel op elkaar lijken en daardoor dus soortgelijke stappen kunnen zetten op weg naar duurzame verwarming. Het buitengebied van Ospel is niet in het plan meegenomen, omdat de woningen daar te verschillend zijn. Voor die woningen is het beter om per huis te kijken wat nodig is. Maar gebouwen die niet binnen het focusgebied vallen en niet apart benoemd worden binnen dit Warmte Uitvoeringsplan, kunnen wel alsnog de voor hun nuttige onderdelen uit het plan halen en toepassen waar mogelijk.

Bouwperiode

Zoals in de tabel hiernaast te zien is, is het grootste deel van de woningen in Ospel (63%) gebouwd na 1975. Deze woningen hebben meestal wel een basisisolatie. Toch is extra isolatie (na-isolatie) vaak nog nodig. Dit is belangrijk om de overstap naar bijvoorbeeld een warmtepomp haalbaar te maken en zo de woning volledig duurzaam te kunnen verwarmen.

Woningtypes

Binnen het focusgebied is een redelijk gelijke verdeling van woningtypes. De tabel en afbeelding laten zien dat vrijstaande woningen het meest voor komen. Bij vrijstaande of half vrijstaande woningen is de isolatieopgave vaak groter. Hoe meer buitenmuuroppervlak een woning heeft, hoe meer warmte verloren kan gaan. Daarom is isoleren bij dit soort woningen extra belangrijk.

Energielabels

In Ospel heeft 31% van de woningen energielabel A of hoger. Dat is positief, want deze woningen zijn al energiezuinig en goed voorbereid op duurzame oplossingen zoals een warmtepomp. Voor 26% van de woningen geldt een laag energielabel (D t/m G). Deze woningen verbruiken meer energie, hebben vaak nog onvoldoende isolatie en mogelijk hogere maandlasten door het hogere energieverbruik.

Clusters woningen

Binnen het dorp zien we een aantal clusters van woningen die qua bouw min of meer vergelijkbaar zijn. Het voordeel van vergelijkbare woningen is dat je voor één of twee woningen een advies kan opstellen en dat advies vervolgens kan gebruiken voor het hele cluster. Dit zorgt ervoor dat we niet bij elke woning achter de voordeur hoeven te komen om iedereen van goed advies te voorzien. De clusters zijn gebruikt om een indicatie over de benodigde isolatie te geven.

Sociale kenmerken

In 2024 heeft het dorp Ospel 3484 inwoners die verdeeld zijn over 1180 woningen. Van deze woningen is 78% een koopwoning. In Ospel wonen veel mensen tussen de 45 en 65 jaar, deze groep maakt ongeveer 30% van de bevolking uit. Een huishouden bestaat gemiddeld uit 2 à 3 personen. De inwoners van Ospel voelen zich betrokken bij hun dorp en kennen elkaar vaak goed. Het dorp heeft een actief verenigingsleven. Er zijn sportclubs, een muziekvereniging en een aantal buurtverenigingen. Er is een actieve dorpsraad die regelmatig activiteiten voor inwoners organiseert. Zij zijn ook een belangrijke sparringpartner voor de gemeente.

Inwoners van Ospel zijn verdeeld over de energietransitie en aardgasvrij wonen, maar zijn ondanks deze wisselende meningen wel bezig met het verduurzamen van de woning.

Een behoeftepeiling die we hebben gedaan onder de inwoners van Ospel toont aan dat er verschillende standpunten zijn over de energietransitie en aardgasvrij wonen: 38% staat er positief tegenover, 28% is neutraal en 34% is negatief. Ondanks deze verschillen is vrijwel iedereen bezig met het verduurzamen van de woning.

Het dorp bevindt zich in verschillende fases:16% kan niet meer verduurzamen en 43% kan of wil niet verder, 57% wil nog aan de slag. Bij deze laatste groep kan de helft nog isoleren en kan ruim de helft nog een warmtepomp installeren. De meeste inwoners hebben al zonnepanelen of kleinere energiebesparende maatregelen genomen.

4.Beleid, proces en participatie

Beleidscontext

Dit Warmte Uitvoeringsplan voor Ospel sluit aan op ander beleid en bestaande plannen van gemeente Nederweert. Dit hoofdstuk legt uit hoe alles samenhangt. Door deze samenhang worden plannen en projecten door elkaar versterkt.

Transitievisie Warmte (TVW)

De TVW is een plan van de gemeente waarin staat hoe gemeente Nederweert in de toekomst volledig duurzaam verwarmt. In dit plan staat welke wijken of dorpen het eerst aan de beurt zijn en welke duurzame manieren van verwarmen mogelijk zijn.

Warmteprogramma

Het Warmteprogramma is een vernieuwing van de TVW uit 2021. Het opstellen van het Warmteprogramma is in het najaar van 2025 gestart. In het Warmteprogramma bepaalt de gemeente, samen met inwoners en stakeholders, de strategie voor de hele gemeente met betrekking tot duurzaam verwarmen. Zowel voor de korte als de langere termijn met als doel om in 2050 alle gebouwen volledig duurzaam te verwarmen. Dit Warmte Uitvoeringsplan is een belangrijk onderdeel van het Warmteprogramma.

SMP (Soortenmanagementplan)

Bij het isoleren of verbouwen van woningen of gebouwen kunnen beschermde dieren, zoals vleermuizen, gierzwaluwen of huismussen last krijgen doordat hun nest of leefomgeving wordt verstoord of verwijderd. Dit is wettelijk verboden. Gemeente Nederweert is daarom bezig met het opstellen van een Soortenmanagementplan (SMP). In dit plan staat: 

• Welke beschermde dieren in de gemeente leven en waar ze verblijven.
• Hoe ze beschermd kunnen worden, ook als woningen of gebouwen worden verduurzaamd.
• Wat inwoners en bouwbedrijven mogen doen zonder steeds een aparte ontheffing aan te moeten vragen.

Koersdocument Energietransitie

Het Koersdocument Energietransitie beschrijft wat de gemeente wil doen rond energiezuinig wonen, werken en opwekken. Het plan beschrijft waar we eerst aan willen beginnen, waarom dat belangrijk is en welke concrete stappen we gaan nemen. De voornaamste doelen zijn:

• Energiebesparing: minder energie gebruiken betekent lagere kosten voor inwoners en minder belasting van het klimaat. Daarom wil de gemeente energiecoaches inzetten en informatie verspreiden over besparen. 
• Warmtetransitie: weg van gas en overstappen op duurzame verwarming zoals warmtepompen of warmtenetten. Dit is in lijn met de Transitievisie Warmte (TVW) uit 2021.
• Duurzame opwek van elektriciteit: meer zon en wind om aan de groeiende stroomvraag te voldoen, volgens regionale regels.

Regionale Energie Strategie (RES) Noord- en Midden-Limburg

De RES is een samenwerking tussen meerdere gemeenten in de regio. Deze gemeenten zijn momenteel bezig met dezelfde uitdagingen en kunnen profiteren van elkaars ervaring en kennis in het werkveld. Het doel van deze samenwerking is leren door te delen.

Participatie- en Besluitvormingsproces  

In dit hoofdstuk lees je hoe dit Warmte Uitvoeringsplan tot stand is gekomen. We leggen uit hoe het proces is verlopen, wie erbij betrokken waren en hoe inwoners en andere partners hebben meegedacht. Ook lees je welke bijeenkomsten zijn georganiseerd en wat met de uitkomsten daarvan is gedaan.

Het proces voor opstellen van dit Warmte Uitvoeringsplan

In 2024 is gestart met het opstellen van dit Warmte Uitvoeringsplan. Het proces verliep zo:

• Stap 1: Verkenning: We zijn begonnen met een verkenning. Er is onderzoek gedaan waarin we onder andere keken naar de soorten woningen, de huidige energievoorziening en de technische mogelijkheden. Ook zijn gesprekken gevoerd met belangrijke partners. Daarnaast hebben we een vragenlijst gebruikt om de mening van inwoners te horen.
• Stap 2: Onderzoek & strategie: In deze fase hebben we onderzocht welke oplossingen mogelijk zijn om Ospel in de toekomst van duurzame warmte te voorzien. We zijn gaan samenwerken met de meedenkgroep. We maakten samen een planning: wat moet op korte termijn gebeuren en wat kan later? Ook vond een informatiemarkt plaats. Deze was bedoeld voor inwoners om hen te informeren, hun zorgen en wensen op te halen en om alvast verduurzamingstips te geven.
• Stap 3: Planopstelling: Op basis van de informatie uit de vorige stappen hebben we dit Warmte Uitvoeringsplan opgesteld. Daarbij is ook gekeken naar de technische en financiële kant: wat is mogelijk, wat kost het en wat levert het op? De meedenkgroep heeft meegedacht over de inhoud van het plan.
• Stap 4: Besluitvorming: Na het opstellen van het plan werd deze voorgelegd aan het college van burgemeester en wethouders. Zij hebben het plan vastgesteld en toestemming gegeven om tot uitvoering over te gaan.

Het informeren en betrekken van het dorp

We gaven inwoners van Ospel en andere stakeholders de mogelijkheid om ideeën en wensen te delen en mee te denken over het Warmte Uitvoeringsplan. Dit kon tijdens:

1. Stakeholderbijeenkomst herijking MCA (mei 2024). Een herbeoordeling van de informatie uit de Transitievisie Warmte samen met verschillende partners uit de gemeente. Denk hierbij aan dorpsraden, Enexis, woningcorporaties en energiecoöperatie.
2. Marktkraam op Duurzaamheidsplein tijdens braderie (juni 2024). In gesprek met inwoners uit gemeente Nederweert over welke verduurzamingstappen zij al gezet hebben en hoe ze tegen de doelstelling van aardgasvrij wonen in 2050 aan kijken.
3. Gesprekken met betrokken partijen in Ospel (juni – okt 2024). De gemeente sprak met mensen en organisaties uit Ospel over hun rol in het plan. Denk aan Enexis, Regisseurs Leefbaarheid van de gemeente, woningcorporaties, buurtverenigingen en de dorpsraad.
4. Werven van meedenkgroep (januari 2025). Met een brief en vragenlijst is de stemming van het dorp gemeten. Hoe denken zij over verduurzaming? Daarnaast is ook aan inwoners gevraagd wie wil aansluiten bij de meedenkgroep om samen tot een gedragen Warmte Uitvoeringsplan te komen.
5. Eerste bijeenkomst met de meedenkgroep (maart 2025). Deze bijeenkomst stond in het teken van kennismaken en verwachtingen helder krijgen. We bespraken het proces om te komen tot een Warmte Uitvoeringsplan en hebben samenwerkafspraken gemaakt. Ook is nagedacht over hoe we gaan communiceren met de inwoners van Ospel.
6. Informatiemarkt bij Vrienden van de Peel (april 2025). Verschillende organisaties, onder andere de Twee Snoeken, Duurzaam Bouwloket en de energiecoaches van Zuidenwind, stonden de inwoners van Ospel te woord. De gemeente vertelde inwoners over het proces om te komen tot een Warmte Uitvoeringsplan en haalde wensen en zorgen op.
7. Tweede bijeenkomst met de meedenkgroep (mei 2025). Er werd gesproken over duurzame technieken en oplossingen om Ospel op weg te helpen richting een toekomst met duurzame warmte. Ook werd gesproken over acties en communicatiemiddelen en -kanalen om inwoners te enthousiasmeren en in beweging te krijgen voor het verduurzamen van hun woning. De opbrengst van deze avond is terug te lezen in dit plan. Zie hoofdstuk 8.
8. Startgroep Woningscan (Smart Twin) ( juni – aug 2025). Gemeente Nederweert helpt de inwoners bij het verduurzamen van hun woning met een digitale Woningscan. Om dit aanbod beter te maken en goed aan te laten sluiten op wat inwoners nodig hebben, is een startgroep opgericht. In deze groep geven zo'n 20 inwoners hun mening over de werking van dit hulpmiddel en hoe deze nog gebruiksvriendelijker kan worden gemaakt.
9. Behoeftepeiling duurzaamheid (juli- aug 2025). Om inwoners van Ospel zo goed mogelijk te ondersteunen bij het verduurzamen van hun woning, wil gemeente Nederweert inzicht hebben in de actuele situatie, de plannen en ondersteuningsbehoeften. Dit is via een vragenlijst vanuit de gemeente en een mailing vanuit de dorpsraad voorgelegd aan inwoners.
10. Derde bijeenkomst met de meedenkgroep (sept 2025). De conceptversie van dit Warmte Uitvoeringsplan werd besproken met de meedenkgroep. Samen met de gemeente is afgesproken hoe het plan uitgevoerd wordt, wie welke rol heeft en zijn er afspraken gemaakt over de verdere samenwerking richting en tijdens uitvoering van dit plan.

Een gedeelte van de meedenkgroep blijft betrokken bij de uitvoering van het Warmte Uitvoeringsplan en zal verder samenwerken met de gemeente. Zo blijft het een gedragen plan voor en door het dorp.

5. Doel en scope

Doel

Na gesprekken met inwoners en andere betrokkenen is de volgende ambitie opgesteld:

“We willen in 2030, 20% minder aardgas gebruiken. Dit willen we bereiken door woningen beter te isoleren en verder voor te bereiden voor een makkelijke overstap naar een andere warmtebron.”

In de Transitievisie Warmte (TVW) staat als doel om 20% van de woningen vóór 2030 helemaal van het aardgas af te halen. Dit Warmte Uitvoeringsplan deelt deze ambitie. Echter ligt de focus niet op het aardgasvrij maken van woningen, maar vooral op het verminderen van het gasverbruik en verlagen van de energierekening voor inwoners.

Veel inwoners van Ospel willen wel verduurzamen, maar dan stap voor stap. Vaak zijn er nog meerdere aanpassingen nodig voordat een woning volledig van het gas af kan.

Deze ambitie geeft meer ruimte en richt zich op het nemen van haalbare stappen, groot of klein, om het gebruik van aardgas te verminderen waar dat kan. In dit Warmte Uitvoeringsplan staat hoe inwoners stap voor stap geholpen worden om hun woning klaar te maken voor een toekomst met duurzame warmtebronnen. Ook geven we uitleg over de duurzame warmteoplossingen die als vervanger voor aardgas kansrijk en haalbaar zijn. Dat doen we om inwoners richting te geven en te helpen in het maken van keuzes en het nemen van vervolgstappen.

Uitgangspunten en randvoorwaarden

Op basis van de gesprekken met de meedenkgroep, inwoners en andere betrokkenen, zijn de volgende uitgangspunten en voorwaarden geformuleerd:

• We houden rekening met de wens van inwoners om zelf keuzes te kunnen maken en onafhankelijk te blijven.
• We kiezen voor een aanpak die voor iedereen haalbaar en realistisch is. De overstap naar een andere warmtebron hoeft niet in één keer. De nadruk ligt op het stap voor stap besparen van energie. Kleine maatregelen, zoals het dichten van kieren en het isoleren van de woning, kunnen al veel energie besparen. Deze stappen helpen om de woning voor te bereiden op een aardgasvrije toekomst.
• We willen inwoners zo goed mogelijk helpen en ontzorgen door duidelijke en betrouwbare informatie te geven. Daarbij kijken we niet alleen naar de technische mogelijkheden voor een andere warmtebron, maar ook naar andere manieren om energie te besparen. We wijzen inwoners op hulp die beschikbaar is, zoals subsidies, leningen en advies aan huis.
• We weten dat het belangrijk is om inwoners goed te betrekken en enthousiast te maken. Daarom zetten we in op het organiseren van duidelijke en praktische acties in het dorp.
• Door samen keuzes te maken, kunnen inwoners voordeel hebben. Bijvoorbeeld bij gezamenlijke inkopen van isolatiemateriaal of bij afspraken over hoe kleine collectieve systemen als mogelijk alternatief in straten of buurten worden toegepast.
• Waar het kan, sluiten we aan bij andere bestaande projecten of initiatieven. Denk hierbij aan samenwerking met bijvoorbeeld de Dorpsraad.
• We houden landelijke ontwikkelingen goed in de gaten en maken gebruik van de ervaringen van anderen waar mogelijk.
• Voor de technische oplossingen kiezen we voor systemen die zich al bewezen hebben en duurzaam zijn. We blijven openstaan voor nieuwe en betere oplossingen in de toekomst.

6. Inwonersgroepen

Het verduurzamen van woningen, zoals betere isolatie, duurzame energieopwekking en andere manieren van verwarmen, vraagt inzet van alle inwoners. Er is geen aanpak die voor iedereen hetzelfde werkt. Wat nodig is, en wanneer, verschilt per situatie. In het focusgebied zijn verschillende groepen inwoners te onderscheiden op basis van het type woning waarin ze wonen.

Wat precies nodig is en wanneer stappen genomen moeten worden, is voor iedereen anders. Op basis van de wensen en verwachtingen van inwoners, zijn verschillende groepen inwoners met hun eigen behoeften in kaart gebracht. In het plan van aanpak (hoofdstuk 8) staat van welke concrete hulp deze groepen inwoners gebruik kunnen maken.

7. Technische opties en mogelijkheden

De gemeente heeft onderzocht hoe woningen in Ospel in de toekomst met duurzame warmte verwarmd kunnen worden. Er is gekeken naar de staat van de woningen en welke isolatie nodig is. De meedenkgroep dacht mee, zodat de oplossingen passen bij het dorp. De uitkomsten beschrijven we hieronder.

Grootschalige collectieve oplossingen

Met een grootschalig warmtenet kun je veel woningen tegelijk verwarmen (meer dan 50). Hiervoor is een warmtebron nodig en leidingen die de warmte naar de huizen brengen.

Uit onderzoek (Stantec,2022; HetEnergieBureau, 2024) blijkt dat een groot warmtenet in Ospel op dit moment niet haalbaar is. De Zuid-Willemsvaart zou als bron kunnen dienen, maar de risico’s zijn te groot: technisch, financieel en maatschappelijk gezien. Ook is de woningdichtheid in Ospel te laag: gemiddeld 7 woningen per hectare, terwijl minstens 20 woningen per hectare nodig zijn. Hierdoor zijn lange leidingen nodig, wat de aanleg te duur maakt en het verlies van warmte te groot.

Kleinschalige collectieve oplossingen

Met een kleinschalig warmtenet kun je 2 tot 50 woningen tegelijk verwarmen. Dit kan bijvoorbeeld met bodemlussen of een collectieve luchtwarmtepomp. In de praktijk worden vooral bodemlussen gebruikt. Op dit moment zijn in Ospel nog geen initiatieven of behoeften vanuit inwoners voor een dergelijk systeem bekend. Daarom zijn nog geen locaties of toepassingen onderzocht. Gemeente Nederweert staat open voor gesprekken over kleine collectieve initiatieven. Voor inspiratie kan gekeken worden op de website van de Peelwachter (https://www.peelwachter.nl), een klein collectief in de buurt. Voor financierings- of adviesmogelijkheden kan bij Zuidenwind aangeklopt worden. Zij ondersteunen in de planopstelling en budgetteringsmogelijkheden.

Individuele oplossingen

Grootschalige warmtenetten zijn in Ospel dus niet haalbaar en kleinschalige collectieve oplossingen zijn nog niet bekeken. Daarom is het waarschijnlijk dat inwoners overstappen op individuele oplossingen. Samen met de meedenkgroep zijn een aantal opties onderzocht, zoals:

• Luchtwarmtepomp
• Bodemwarmtepomp
• Airco
• PVT-warmtepomp
• Stralingspanelen met warmtepompboiler
• Hybride warmtepomp
• Houtpelletkachel

De bodem- en luchtwarmtepomp worden momenteel het meest gebruikt in Nederland. We verwachten dat deze technieken ook in Ospel het vaakst toegepast zullen worden.

In deze tabel vergelijken we de drie meest haalbare duurzame oplossingen van dit moment.

Een hybride warmtepomp is een goede tussenstap naar een aardgasvrije woning. Het systeem gebruikt deels stroom en deels aardgas. Hierdoor daalt het gasverbruik flink, zonder dat het elektriciteitsnet zwaar wordt belast.

Voor oude of monumentale woningen kan een hybride warmtepomp zelfs een blijvende oplossing zijn. Zeker als in de toekomst groen gas beschikbaar komt. Dit geldt vooral voor woningen die moeilijk te isoleren zijn of een monumentale status hebben.

Isoleren en ventileren

Welke warmteoplossing ook gekozen wordt: goede isolatie is altijd belangrijk. Warmtepompen en warmtenetten werken met een lagere temperatuur (35–50°C) dan een cv-ketel (tot 80°C). Zonder goede isolatie gaat warmte sneller verloren en duurt het langer voordat het huis warm is. Met goede isolatie blijft het binnen comfortabel én daalt het energieverbruik.

Isolatie in Ospel

Het huidige isolatieniveau van veel woningen in Ospel kan nog beter. Omdat isolatie belangrijk is voor de overstap naar duurzame warmte, is gekeken naar het gasverbruik en isolatieniveau per buurt. In 2023 gebruikten woningen en bedrijven samen ongeveer 1,2 miljoen m³ aardgas (Klimaatmonitor, 2023). Door woningen beter te isoleren, kan jaarlijks een deel van dit gas worden bespaard. Door bijvoorbeeld vooroorlogse woningen te verbeteren naar energielabel D en naoorlogse woningen naar energielabel A. Hiermee voldoen de woningen aan de isolatiestandaard en zijn ze klaar voor een aardgasvrije toekomst. Belangrijk om te weten: veel woningen zijn al redelijk geïsoleerd, maar extra isolatie en kierdichting blijven vaak mogelijk. Dit levert meer comfort, een lagere energierekening en minder gasverbruik op.

Ventileren

Bij het verduurzamen van een woning geldt de vuistregel: isoleren = ventileren. Oude woningen zijn vaak minder luchtdicht. Daardoor komt automatisch frisse lucht binnen via roosters, ramen of kieren. Als een woning wordt geïsoleerd, verdwijnen veel van deze openingen. Zonder goede ventilatie wordt een huis ongezond: er kan vocht en schimmel ontstaan, waardoor bewoners last kunnen krijgen van hoofdpijn of benauwdheid. Daarom is het belangrijk dat altijd voldoende frisse lucht in huis komt. Hoe dit het beste kan, verschilt per woning. Meer informatie staat op de website van www.duurzaambouwloket.nl/nederweert. Ook de energiecoaches van Zuidenwind kunnen hierover adviseren.

Belangrijkste conclusies

• Een groot warmtenet is in Ospel momenteel niet haalbaar.
• Kleine warmtenetten zijn in de praktijk lastig door geld en organisatie, en daarom niet waarschijnlijk.
• De verwachting is dat inwoners vooral gaan kiezen voor individuele oplossingen, met de luchtwarmtepomp en bodemwarmtepomp als meest kansrijke technieken.
• Isoleren en kieren dichten blijft altijd een belangrijke eerste stap: het bespaart energie en maakt overstappen op een nieuwe  warmteoplossing mogelijk.
• De gemeente staat open voor een gesprek over innovaties die een positief effect hebben op de warmte- en energietransitie binnen Ospel. Denk hierbij aan gedeelde batterijen bijvoorbeeld.

8. Plan van aanpak

Op basis van de bevindingen en resultaten van alle onderzoeken, gesprekken en bijeenkomsten die gedurende het proces in Ospel zijn opgehaald, is een plan van aanpak geschreven. 

Rolverdeling

Een goede samenwerking tussen de betrokken partijen is erg van belang voor een geslaagde uitvoering van dit plan. Hieronder worden de verschillende rollen die er zijn toegelicht en wat zij betekenen in de uitvoering.

Projectteam

Het projectteam van de gemeente bestaat uit een coördinator duurzaamheid, een medewerker duurzaamheid en een communicatieadviseur. Vanuit de gemeente wordt een projectleider aangewezen die de taak van coördinator op zich neemt en verantwoordelijk is voor het organiseren van de uitvoering van dit plan. Het liefst met de inwoners samen.

Meedenkgroep

Vanuit de meedenkgroep geven 6 inwoners aan actief mee te willen denken en mee te willen helpen in de organisatie van acties. Daarbij is hun inzet afhankelijk van de acties die worden georganiseerd. Bij sommige acties of maatregelen zullen zij zelf de kar niet trekken. Daarnaast willen enkele inwoners van de meedenkgroep ook fungeren als ambassadeur van dit plan en verduurzamen van woningen.

De meedenkgroep komt minimaal één keer per kwartaal bij elkaar. Tijdens deze bijeenkomsten worden de lopende en geplande acties, communicatie en monitoring besproken.

Communicatie

Gemeente Nederweert is verantwoordelijk voor de communicatie-uitingen over dit Warmte Uitvoeringsplan richting inwoners van Ospel en andere belanghebbenden waaronder Enexis, Woonik, Wonen Limburg, Dorpsraad Ospel en Duurzaam Bouwloket.

Ondersteuning

De energiecoaches van Zuidenwind worden op de hoogte gehouden van alle ontwikkelingen. Zij kijken waar ze kunnen en willen aanhaken vanuit de expertise die zij hebben. Het energieloket van de gemeente wordt ingezet als belangrijk communicatieplatform. Kijk op www.duurzaambouwloket.nl/nederweert. Hier staan mogelijkheden die de gemeente aan inwoners kan bieden. Woonik en Wonen Limburg helpen bij kennisdeling en verspreiding van communicatie en resultaten onder hun huurders.

Inwonersprofielen, acties, planning en woningscan

Gedurende dit traject is gebleken dat inwoners uit Ospel behoefte hebben aan concrete, betrouwbare en praktische informatie, hoe ze stap voor stap hun woning kunnen verduurzamen. Of je nu al volop bezig bent, twijfelt over de eerste stappen, of samen met je buren aan de slag wilt gaan, er zijn diverse mogelijkheden om ondersteuning te krijgen en deel te nemen aan acties of maatregelen.

Inwonersprofielen

Inwoners zijn onder te verdelen in de verduurzamingsfase waarin zij zich bevinden. In de afbeelding hiernaast worden deze fases met iconen weergegeven en beschreven. Deze plaatjes zijn gekoppeld aan de verschillende acties en informatiemomenten in het uitvoeringsprogramma op de volgende pagina.

Acties en planning

In het schema hiernaast beschrijven we concrete acties in een planning voor de komende vijf jaar. Met deze acties helpen we inwoners in Ospel stapsgewijs de woning klaar te maken voor een toekomst met duurzame warmte. Binnen deze planning vallen ook een aantal evaluatiemomenten, om terug te blikken, bij te sturen en waar nodig aan te passen.

Woningscan

De Woningscan is een gepersonaliseerde website die de inwoners van Ospel inzicht geeft in hun woning en de mogelijkheden om deze stap voor stap te verduurzamen. De website brengt per woning in beeld wat al gedaan is, welke maatregelen nog mogelijk zijn en wat de effecten daarvan zijn op energiegebruik, wooncomfort en kosten. Zo krijgen inwoners een concreet stappenplan: niet alleen wát ze kunnen doen, maar ook wanneer en hoe dit past binnen hun persoonlijke situatie. Gemeente Nederweert stelt deze website beschikbaar voor alle inwoners. Het is gratis te gebruiken.

Tijdens de zomerperiode van 2025 heeft gemeente Nederweert een pilot uitgevoerd voor de woningscan in Ospel en de rest van de gemeente. Tien inwoners hebben feedback gegeven over de gebruiksvriendelijkheid en het nut van de applicatie. Deze reacties heeft de gemeente teruggekoppeld, waardoor de scan nog beter toepasbaar zou moeten zijn.

Alle inwoners van Ospel kunnen gebruik maken van de woningscan. De woningscan is via deze link te vinden: https://quickscan-nederweert.smarttwin.nl/quickscan/

Inwoners kunnen ondersteuning krijgen bij het invullen van de Woningscan. Energiecoaches bieden hulp aan bij het gebruik van de Woningscan en geven persoonlijk advies over de best passende vervolgstappen. De gemeente biedt  ook ondersteuning, bijvoorbeeld met informatie over subsidies, collectieve inkoopacties of lokale initiatieven. Zo combineren inwoners hun eigen keuzes met deskundige begeleiding en praktische hulp, waardoor verduurzamen makkelijker gemaakt wordt. Aannemers die in de woningscan worden genoemd zijn ook terug te vinden op het energieloket van Duurzaam Bouwloket. https://www.duurzaambouwloket.nl/nederweert.

Monitoring

Om de voortgang van dit Warmte Uitvoeringsplan te monitoren, kijken we naar de indicatoren in de tabel hieronder.

9. Financieringsmogelijkheden

Om inwoners van Ospel op weg te helpen, geven we toelichting en uitleg over het bestaan van diverse subsidieregelingen en mogelijkheden voor het afsluiten van speciale verduurzamingsleningen.

ISDE- subsidie

Maak gebruik van de ISDE-subsidie. Dit is een landelijke subsidieregeling voor bijvoorbeeld het aanschaffen van een warmtepomp of isolerend glas. Gebruik de Rekentool van het Rijk om het subsidiebedrag voor uw woning te berekenen. Heeft u hier hulp bij nodig? Neem dan contact op met de Energiecoaches van Zuidenwind of het online energieloket van de gemeente, www.duurzaambouwloket.nl/nederweert. Of kijk op: ISDE: Isolatiemaatregelen woningeigenaren aanvragen | RVO.nl.

NIP – subsidie (Nationaal Isolatie Programma)

Het Rijk heeft een Nationaal Isolatie Programma (NIP)opgesteld. Het doel van dit programma is inwoners met een slecht geïsoleerde woning aanmoedigen om hun huis te isoleren.  Dit door subsidie te verstrekken en, indien gewenst, te ontzorgen bij het uitvoeren van één isolatiemaatregel, zoals: glas, spouw of vloerisolatie. Er wordt onderscheid gemaakt in doelgroepen op basis van energielabel, inkomen en WOZ-waarde. Eigenaar-bewoners van een slecht geïsoleerde woning (met nog minimaal 2 te isoleren bouwdelen) en met een WOZ-waarde onder €477.000, vallen binnen deze groepen. Dit betreft 781 huishoudens in Ospel. Inwoners zijn hiervoor al aangeschreven door gemeente Nederweert in het voorjaar van 2025. Meer informatie is te lezen op Isolatieactie gemeente Nederweert - Duurzaam Bouwloket.

Energiebespaarlening

Kies voor een Energiebespaarlening van het Warmtefonds. Met deze laagdrempelige vorm van financiering kun je energiebesparende maatregelen nemen voor jouw woning. Een lening afsluiten gaat snel, zonder verborgen kosten en tegen een aantrekkelijke rente. Kijk op: Bespaar energie en geld met de Energiebespaarlening.

Verduurzamingslening bij hypotheekverstrekker

Via een hypotheekverstrekker kun je ook een extra lening aanvragen voor het verduurzamen van je woning. Denk hierbij aan de grote banken.

Advies Verduurzamen Monumenten

Deze subsidie is bedoeld voor eigenaren van monumenten. Met de subsidie kun je geld krijgen voor advies over hoe je jouw monument energiezuiniger kunt maken. Het gaat dus niet om het uitvoeren van de maatregelen zelf, maar om een plan of rapport van een deskundige. Zo’n advies laat zien welke aanpassingen mogelijk zijn, wat ze kosten en hoeveel energie je ermee kunt besparen. Het moet gaan om een erkend monument (bijvoorbeeld een rijksmonument of gemeentelijk monument). Je vraagt de subsidie aan bij de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE). Duurzaamheidsadvies Monumenten | Restauratiefonds. Je krijgt een deel van de kosten voor het advies terugbetaald.

Fase van verduurzaming

In het schema op de volgende pagina beschrijven we acties die vanuit de gemeente, energiecoaches en actiegroep georganiseerd worden. Achter de acties vindt u dezelfde plaatjes als hiernaast afgebeeld. Zo kunt u bekijken welke acties voor u interessant zijn.